Trung tâm quản lý bảo tồn di sản
văn hóa thành phố Hội An
Triển lãm ảnh NGHỆ THUẬT MÚA THIÊN CẨU
Nhiếp ảnh gia Quảng Hải quangbahai@gmail.com
Giấy phép triển lãm số: 28/GP-SVHTTDL của Sở Văn hóa Thể Thao và Du lịch Tỉnh Quảng Nam cấp ngày 29/8/2023
Triển lãm ảnh chào mừng sự kiện Bộ Văn hóa Thể Thao và Du lịch Việt Nam trao chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia về Lễ hội truyền thống, xã hội và tín ngưỡng Tết Trung thu ở Hội An , Tỉnh Quảng Nam.
Bộ ảnh Nghệ thuật Múa Thiên Cẩu ở Hội An do Nhiếp ảnh gia Quảng Hải thực hiện và Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An bảo trợ tổ chức là hoạt động chào mừng sự kiện Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch Việt Nam trao chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia về Lễ hội truyền thống, tập quán xã hội và tín ngưỡng Tết Trung thu - Quý Mão, tháng 9 năm 2023 tại Hội An, tỉnh Quảng Nam.
Múa Thiên Cẩu đã có từ lâu đời và phát triển mạnh từ đầu thế kỷ XX ở Hội An, Múa Thiên Cẩu là linh vật không thể thiếu trong các nghi thức trừ tà, cầu lộc và góp phần tạo không khí rộn ràng, náo nhiệt ở phố cổ tại các đêm hội Tết Trung Thu, các dịp lễ hội năm, các dịp khai trương quán, cửa hàng, khánh thành công trình. Từ đó, Múa Thiên Cẩu để lại những dấu ấn văn hóa sâu sắc trong lòng nhiều người dân phố Hội nói riêng và tỉnh Quảng Nam nói chung.
Tuy nhiên, cho đến nay, rất nhiều người vẫn tưởng và đồng nhất Múa Thiên Cẩu là múa Lân-Sư.
Nhưng không các bạn ạ, Múa Thiên Cẩu là loại hình trình diễn dân gian lấy hình tượng chó nhà trời để tái hiện nghi thức Linh Vật Linh Vật miễn phí ra mặt trăng hiệu cho mùa dịch vụ nông nghiệp tốt tươi, cuộc sống an lành. Gắn liền với Múa Thiên Cẩu còn có một số nghi thức, ý nghĩa liên quan đến trừ tà khí, trừ hỏa hạn, chúc phúc, cầu tài lộc ...
Thiên Cẩu có những điểm khác biệt so với Lân-Sư, đó là đầu Thiên Cẩu được sơn 5 màu biểu tượng cho Ngũ hành: đỏ, trắng, đen, xanh, vàng; với màu đỏ là màu chủ đạo. Trán, sừng và u của Thiên Cẩu nhô cao; miệng, hai tai, mi mắt, con ngươi có thể được cử động khi múa. Đuôi của Thiên Cẩu được may từ vải có nhiều màu sắc sặc sỡ và khá dài. Khi múa có 1 người múa múa đầu và 2 đến 3, 4 người múa đuôi. Trong khi đó múa Lân-Sư chỉ có 2 người, 1 người múa đầu (múa chính) và 1 múa đuôi. Trong thế bộ múa, người múa đầu và múa đuôi Thiên Cẩu thường đi chân theo kiểu võ trung bình tấn. Một đặc quyền nữa của Thiên Cẩu là múa trên cao với trò chưng cộ lên vai 2-4 người, leo cao bằng 2 cây tre, phun lửa đăng thiên, uống nước ... do đó yêu cầu người múa ít nhiều phải có võ kỹ thuật và nền tảng thể lực.
Bài múa Thiên Cẩu có nhịp trống, tiết tấu chậm, trầm hùng và uy linh của một vật linh được thể hiện qua nhiều bài múa có lồng ghép các nghi thức tín ngưỡng là liếm cổng diệt tà, ngậm trẻ trừ phong, đăng thiên phun lửa và các tục khai quang điểm nhãn, lửa trảm Thiên Cẩu.
Từ một điệu múa dân gian của một linh vật thần thoại, Múa Thiên Cẩu đã được nâng lên thành một loại hình nghệ thuật, Thiên Cẩu được múa biểu diễn trang trọng vào các dịp Trung thu, Tết Nguyên đán, các lễ văn hóa, tân gia, khai trương cửa hàng, khánh thành công trình …
Xuất phát từ tình yêu với màn trình diễn dân gian Múa Thiên Cẩu, nhiếp ảnh gia Quảng Hải đã dành cả trái tim, tâm hồn, đầu tư nghiêm túc vào dự án nhiếp ảnh nghiên cứu văn hóa dân gian “Nghệ thuật Múa Thiên Cẩu ”. Dự án được thực hiện trong thời gian gần một năm tại 09 di tích lịch sử ở phố cổ Hội An như Hội quán Quảng Triệu, Ngũ Bang, Phúc Kiến, Hải Nam, Triều Châu, Minh Hương Tụy Tiên Đường, Chùa Ông, Chùa Bà Mụ, Miếu Khổng Tử và cơ sở sản xuất Thiên Cẩu-Lân Sư-Rồng của nghệ nhân Nguyễn Hưng - Trảng Suối, Cẩm Hà, Hội An.
Qua 18 bức ảnh thể hiện đầy đủ các hoạt động nghệ thuật và các khía cạnh nghi lễ của Múa Thiên Cẩu, tác giả giới thiệu với giới trẻ Hội An và du khách những điều khác biệt giữa Múa Thiên Cẩu và Múa Lân-Sư, với mong muốn tiếp tục bảo tồn và phát huy những giá trị đặc sắc của Múa Thiên Cẩu, ngày càng phát huy những thế mạnh độc đáo, riêng có và duy nhất gắn liền với lễ hội truyền thống, tập quán xã hội và tín ngưỡng Tết Trung Thu ở phố cổ Hội An, tỉnh Quảng Nam.
Để tăng độ tương tác và tính trải nghiệm trong triển lãm ảnh, nhiếp ảnh gia Quảng Hải đã ứng dụng công nghệ QR vào quá trình trình bày. Bằng cách quét mã QR người xem sẽ được khám phá thêm những câu chuyện thú vị về văn hóa và lịch sử xuyên suốt của những bức ảnh .
Hội An tháng 9 năm 2023
Thank you!